Miasto Gołańcz posiada prawa miejskie od 1399 roku jest siedzibą gminy, położone jest na skraju Wysoczyzny Gnieźnieńskiej nad Strugą Gołaniecką i Jeziorem Smolary, na wysokości 95 m n.p.m. Leży w północno-wschodniej Wielkopolsce, w historycznym i etnograficznym regionie zwanym Pałukami. Administracyjnie położone jest w Wielkopolsce w powiecie Wągrowieckim.

Gołańcz leży w odległości 25 km na północny-wschód od Wągrowca, przy linii kolejowej z Poznania przez Wągrowiec do Bydgoszczy. Do Poznania jest 77 km, do Bydgoszczy 57 km, a do Piły 58 km. Przez miasto Gołańcz przebiegają dwie drogi wojewódzkie DW194 i DW193, przez teren gminy przechodzi również droga wojewódzka DW241. Sąsiaduje z gminami, od płd: Wągrowiec, Damasławek, od zach.: Margonin, od płn: Wyrzysk, Szamocin, od wsch: Wapno, Kcynia. Zdecydowanie największy udział w całkowitej powierzchni gminy zajmują użytki rolne(76%). Wydobycie kopalin będzie miało niewielkie znaczenie ze względu na niewielkie zasoby kruszywa naturalnego w rejonie płn.wsch. oraz niewiele większe zasoby torfu i gytii, w rejonie J. Czeszewskiego. Znaczna ekspolatacja tych złóż, ze względu na położenie w strefie wododziału, mogłoby spowodować niekorzystne dla rolnictwa, obniżenie poziomu wód gruntowych.

Gołańcz stanowi ważny ośrodek handlowy i usługowy dla najbliższej okolicy. Na terenie gminy występuje wiele jezior, lasów, stawów i wzgórz, które tworzą walory krajoznawcze sprzyjające dobremu i aktywnemu wypoczynkowi. Obszar gminy zajmuje 192 km2, tereny zurbanizowane zajmują: 1 729 ha, tereny rolnicze 14 602 ha. Tereny inwestycyjne z aktualnymi planami zagospodarowania przestrzennego zajmują 10 ha.

Gołańcz to gmina przede wszystkim rolnicza. Znajduje się tu 654 gospodarstw rolnych oraz 21 producentów pieczarek.

Ponadto na terenie miasta i gminy zarejestrowanych jest 404 podmiotów gospodarczych. W większości są to firmy usługowo – handlowe, nieliczne zakłady produkcyjne: drzewne, masarskie, malarskie, drukarskie, krawieckie, młynarsko – zbożowe, paszowe, piekarniczo – cukiernicze. Istnieją również apteki, przychodnia zdrowia, a także gospodarstwa agroturystyczne w Rybowie i Gołańczy. Według stanu na koniec 2012 r. miasto i gminę zamieszkiwało 8 629 osób, stopa bezrobocia wynosiła 13,66 % i jest jedną z najwyższych w województwie wielkopolskim. Na terenie miasta i gminy funkcjonują cztery zespoły szkół w Gołańczy, Morakowie, Panigrodzu i Smogulcu. W Gołańczy ma swoją siedzibę Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych. Na terenie miasta i gminy funkcjonują również cztery przedszkola.

Dochody gminy w 2012 roku wyniosły 27 612 059,00 zł, wydatki 26 799 870,00 a wydatki inwestycyjne 2 414 503,00 zł.